หากคุณเป็นมือใหม่ในวงการก่อสร้างหรืออุตสาหกรรม อาจจะเคยสงสัยว่าทำอย่างไรถึงจะรู้น้ำหนักเหล็กแผ่นที่จะใช้ในโปรเจกต์ต่าง ๆ ได้ บทความนี้จะมาช่วยให้คุณเข้าใจหลักการคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่น รวมถึงเหล็กรูปพรรณชนิดอื่น ๆ อย่างง่ายดาย ไม่ต้องเป็นวิศวกรก็คำนวณเองได้
โดยทั่วไปแล้ว ประเภทของเหล็ก ที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรมและการก่อสร้างจะถูกแบ่งตามกระบวนการผลิตเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ คือ เหล็กรีดร้อน และ เหล็กรีดเย็น ซึ่งแต่ละแบบมีลักษณะการใช้งานที่แตกต่างกันออกไป
เหล็กรีดร้อน คือเหล็กที่ผลิตโดยการนำเหล็กแท่งมาหลอมที่อุณหภูมิสูงกว่า 1,600 องศาเซลเซียส แล้วนำมารีดขึ้นรูปจนได้ขนาดและรูปทรงตามที่ต้องการ เหล็กชนิดนี้ มีผิวหยาบแต่แข็งแรงทนทาน เหมาะสำหรับงานโครงสร้างขนาดใหญ่ที่ต้องรับแรงสูง เช่น โครงสร้างอาคาร โรงงาน หรือสะพาน โดยผลิตภัณฑ์ที่พบได้บ่อย ได้แก่ เหล็กรูปพรรณต่าง ๆ
เหล็กรีดเย็น คือเหล็กที่นำเหล็กแผ่นรีดร้อนมาผ่านกระบวนการรีดเย็นในอุณหภูมิปกติ เพื่อลดความหนาและปรับปรุงผิวให้เรียบเนียนขึ้น เหล็กชนิดนี้ จึงมีผิวที่สวยงามกว่าและมีความแม่นยำสูง เหมาะสำหรับงานที่ต้องการความละเอียด เช่น โครงสร้างเบา งานตกแต่งภายใน หรือชิ้นส่วนเครื่องจักร โดยผลิตภัณฑ์ที่พบได้บ่อยคือ เหล็กกล่อง เหล็กตัวซี และท่อเหล็กต่าง ๆ

การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่น และเหล็กรูปพรรณชนิดต่าง ๆ ไม่ใช่เรื่องยากอย่างที่คิด เพียงแค่คุณรู้สูตรและค่าความหนาแน่นของเหล็ก ก็สามารถคำนวณได้เองอย่างง่ายดาย มาดูกันว่าแต่ละชนิดมีสูตรคำนวณอย่างไรบ้าง
เหล็กแผ่น มักจะถูกนำมาใช้ในงานโครงสร้างทั่วไป เช่น งานฐานราก งานปูพื้น หรือชิ้นส่วนที่ต้องรับแรงในแนวราบ การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นทำได้โดยการนำความหนามาคูณกับค่าคงที่
น้ำหนัก (กก.) = ความหนา (มม.) x 23.33
น้ำหนัก (กก.) = ความหนา (มม.) x 36.46
น้ำหนัก (กก.) = ความหนา (มม.) x ความกว้าง (ม.) x ความยาว (ม.) x 7.85
เหล็กแผ่นเพลท คือเหล็กแผ่นที่ถูกตัดเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมตามขนาดที่ต้องการ มักใช้เป็นแผ่นรองหัวเสาหรือแผ่นรองรับน้ำหนักในงานโครงสร้าง โดยการคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นเพลทก็ใช้หลักการเดียวกับเหล็กแผ่นแต่ต้องแปลงหน่วยให้ถูกต้อง
น้ำหนัก (กก.) = ความหนา (มม.) x ความกว้าง (ซม.) x ความยาว (ซม.) x 0.000785
เหล็กแผ่นเพลทสามเหลี่ยม มักใช้เป็นตัวเสริมความแข็งแรงให้กับโครงสร้างต่าง ๆ โดยเฉพาะบริเวณมุมหรือจุดเชื่อมต่อ การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นชนิดนี้จะคล้ายกับเหล็กเพลททั่วไป แต่ต้องหารด้วย 2 เพื่อให้ได้พื้นที่ของสามเหลี่ยม
น้ำหนัก (กก.) = (ความหนา (มม.) x ความกว้าง (ซม.) x ความยาว (ซม.)) / 2 x 0.000785
เหล็กเพลทกลม เป็นเหล็กที่ถูกตัดเป็นรูปทรงวงกลม มักใช้เป็นฝาปิดปลายท่อหรือเสา รวมถึงใช้ในงานตกแต่งทั่วไป การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นทรงกลมนี้ ต้องใช้รัศมีเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย
น้ำหนัก (กก.) = ความหนา (มม.) x รัศมี (ซม.) x รัศมี (ซม.) x 0.00247
แผ่นเพลทเหล็กวงแหวน คือเหล็กเพลทกลมที่ถูกเจาะรูตรงกลาง นิยมใช้เป็นแหวนรองสำหรับงานยึดหรือสลักต่าง ๆ การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นวงแหวนจะซับซ้อนขึ้นเล็กน้อย เพราะต้องนำพื้นที่วงกลมใหญ่มาลบด้วยพื้นที่วงกลมเล็ก
น้ำหนัก (กก.) = ความหนา (มม.) x (รัศมีวงนอก (ซม.)² - รัศมีรูใน (ซม.)²) x 0.00247
เหล็กแบน เป็นเหล็กที่มีหน้าตัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าแบบแคบ มักใช้ในงานทำเหล็กดัด งานฝาท่อระบายน้ำ หรือชิ้นส่วนเครื่องจักร การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นที่มีลักษณะเป็นเส้นตรงนั้นง่ายกว่ามาก
น้ำหนัก (กก./เส้น) = ความหนา (มม.) x ความกว้าง (มม.) x 0.0471
เหล็กพับฉาก คือการนำเหล็กแผ่นมาพับเป็นมุมฉาก 90 องศา มักใช้ในงานโครงสร้างเบา งานตกแต่ง หรืองานเชื่อมประกอบทั่วไป การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นชนิดนี้จะคิดจากความยาวทั้งหมดของเหล็กที่ถูกพับ
น้ำหนัก (กก./เส้น) = ความหนา (มม.) x [(ความกว้าง1 (มม.) + ความกว้าง2 (มม.)) - (2 x ความหนา (มม.))] x 0.0471
เหล็กพับตัวยู หรือเหล็กพับรางน้ำ มักใช้ในงานโครงสร้างที่ต้องการรับน้ำหนักแบบกระจาย หรือใช้เป็นส่วนประกอบของรางน้ำในอาคาร การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นชนิดนี้ก็ใช้หลักการเดียวกันกับการคำนวณเหล็กพับฉาก
น้ำหนัก (กก./เส้น) = ความหนา (มม.) x [(ท้อง (มม.) + (2 x ปีก (มม.))) - (4 x ความหนา (มม.))] x 0.0471
เหล็กตัวซี เป็นเหล็กที่ขึ้นรูปเป็นรูปตัวซี มักใช้ในงานโครงสร้างหลังคา งานเสา และโครงสร้างอาคารที่ไม่ต้องรับน้ำหนักมากนัก การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นประเภทนี้ต้องรวมความยาวของทุกส่วนเข้าด้วยกัน
น้ำหนัก (กก./เส้น) = ความหนา (มม.) x [(ท้อง (มม.) + (2 x ปีก1 (มม.)) + (2 x ปีก2 (มม.))) - (8 x ความหนา (มม.))] x 0.0471
เหล็กเพลา มีลักษณะเป็นแท่งตัน ทรงกลม หรือสี่เหลี่ยมตัน นิยมใช้เป็นชิ้นส่วนเครื่องจักร เพลาขับ หรือสตัดเกลียว การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นในรูปของเพลาจะใช้พื้นที่หน้าตัดวงกลมและค่าคงที่เข้ามาช่วย
น้ำหนัก (กก./เมตร) = เส้นผ่านศูนย์กลาง (มม.)² x 0.006167
เหล็กแป๊ปกลม มีลักษณะเป็นท่อกลวง มักใช้ในงานโครงสร้างที่ไม่รับน้ำหนักมากนัก หรืองานที่ต้องการความสวยงาม เช่น โครงสร้างเฟอร์นิเจอร์ การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นชนิดนี้จะคล้ายกับการคำนวณเหล็กเพลา แต่ต้องหักส่วนที่เป็นรูออก
น้ำหนัก (กก./เมตร) = (เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก (มม.) - ความหนา (มม.)) x ความหนา (มม.) x 0.02466

การคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่น หรือเหล็กรูปพรรณชนิดต่าง ๆ ไม่ใช่เรื่องยุ่งยากอย่างที่คิด เพียงแค่คุณทำความเข้าใจประเภทของเหล็กและสูตรคำนวณที่เหมาะสมกับเหล็กแต่ละชนิด ก็สามารถตรวจสอบน้ำหนักได้อย่างแม่นยำ ซึ่งจะช่วยให้คุณวางแผนการจัดซื้อและคำนวณต้นทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากคุณกำลังมองหาเหล็กคุณภาพสูงสำหรับธุรกิจหรือโปรเจกต์ของคุณ NS-SUS พร้อมเป็นผู้ช่วยและที่ปรึกษาด้านเหล็กครบวงจร เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและสร้างความยั่งยืนในทุก ๆ ผลงานของคุณตามวิสัยทัศน์ “Steel for Life”